Mapy i plany Białegostoku

- 57 planów miasta formie składanej mapy z okładką z nazwami ulic. Typ dzisiejszego planu miasta jako można kupić w sklepie (w tym 2 plany miasta w j. rosyjskim)

- 3 plany składanej mapy rozmiar kieszonkowa,

- 5 plany składanej mapy jako załącznik do przewodnika,

- 4 plany centrum miasta jako załącznik do przewodnika,

- 22 małe plany miasta jako część innej mapy,

- 7 planów formie rekonstrukcji, reedycji lub reprint planu,

- 6 plany centrum miasta, mapy formie promocji miasta

- 1 rosyjska/radziecka wojskowa mapa topograficzna

- 1 katalog dawnych map i planów miasta Białystok.

Cena zakupów wszystkich planów 1747,79 zł + koszty transportu 660,73 zł

27 lutego 2025

"Białystok - makieta barokowego miasta" w II poł. XVIIIw

"Białystok - makieta barokowego miasta" w II poł. XVIIIw na makietach w Muzeum Historycznym w Białymstoku.

Na makiecie o wymiarach 5m x 3,5 m zamieszczono większość elementów odczytanych z tych dokumentów, pozwalających na przedstawienie możliwie pełnego obrazu miasta i rezydencji Jana Klemensa Branickiego.

Aby odtworzyć jak najwierniej wygląd miasta, przy realizacji korzystano przede wszystkim z następujących źródeł:

- inwentarza sporządzonego po śmierci w 1771 roku ostatniego właściciela Białegostoku - Jana Klemensa Branickiego

- planu G. Beckera z 1799 roku wykonanego na zlecenie Kamery Prus Nowowschodnich

- planu Jana Glinki, który zrekonstruował wygląd miasta na podstawie dwóch wyżej wymienionych dokumentów i badań własnych, a także zachowanej ikonografii z epoki i okresu późniejszego.

Na makiecie zamieszczono większość elementów odczytanych z tych dokumentów, pozwalających na przedstawienie możliwie pełnego obrazu miasta i rezydencji Jana Klemensa Branickiego w końcu XVIII wieku. Oprócz usytuowania poszczególnych budynków, uwzględniono także materiał z którego zostały wykonane, rzeźbę terenu, cieki wodne, stawy, bramy i mury miejskie. Realizacja stałej ekspozycji poświęconej historii miasta w XVIII wieku uzupełnia ogromną lukę w prezentowaniu dziejów Białegostoku. Później jego losy - zabory, zniszczenia I i II Wojny Światowej - pozbawiły go większości zabytków, zarówno zabudowy trwałej, jak i ruchomych. W odbudowanym Pałacu Branickich ma swoją siedzibę Akademia Medyczna. Oglądając miasto przedstawione na makiecie, jego planową zabudowę, a przede wszystkim piękne założenie pałacowo - parkowe, stworzone przez Jana Klemensa Branickiego, można znaleźć uzasadnienie dla funkcjonującego określenia Białegostoku jako "Wersalu Podlaskiego".

Zdjęcia z internetu.

Historia Białegostoku:

Początkowa nazwa osady wzięła się od przepływającej przez nią rzeki. Po staropolsku Białymstokiem nazywano czystą, bystrą rzekę (biały - czysty, stok - strumień; rzeka, która "stacza się" w dół zbocza). Tak niepozorna dziś rzeka Biała (najczęściej zwana Białką), przepływająca przez centrum miasta, nadała jej nazwę. Według legendy data powstania Białegostoku to rok 1320, kiedy to wielki książę litewski Gedymin polował w północno-zachodniej części Puszczy Bielskiej na tura, czy też jelenia. Mówi ona, że wieczorem, gdy strzelcy zajmowali się oprawianiem zwierzyny, książę odpoczywał nad bezimiennym strumieniem, czystym i wartkim - w przeciwieństwie do innych rzeczek w tej części puszczy. Miał wtedy Gedymin powiedzieć: " Czysty, biały stok. Można by nad nim zbudować dwór myśliwski albo i wieś założyć." Wkrótce nad strumieniem wybudowano dwór, a potem wieś o nazwie Biały Stok. Tyle legendy.

- Niewiele wiadomo na temat genezy Białegostoku, którego powstanie jest kwestią sporną. Historycy datują fakt jego osadnictwa na wiek XIV lub początek XV (przypuszczenia oparte są na dokumencie z 1426 roku, w którym istnieje wzmianka, iż wielki książę litewski Witold nadał wieś Bielszczany Stok Maciejowi z Tykocina; część historyków utrzymuje, iż fakt ten nie dotyczy Białegostoku, lecz innej miejscowości);

- W latach 1437-1450 król Polski Kazimierz Jagiellończyk ziemie te nadał Jakubowi Raczce Tabutowiczowi herbu Łabędź, potomkowi zasłużonego bojara żmudzkiego Klausucia;

- 1514 – pierwsza wzmianka o Białymstoku w źródłach pisanych;

- 1547-1645 – Białystok własnością rodziny Wiesiołowskich. Powstaje gotycki zamek obronny. W roku - 1617 marszałek wielki Krzysztof Wiesiołowski finansuje budowę murowanego kościoła katolickiego (obecnie tzw. Biały Kościół);

- 1645 – Białystok wchodzi w skład starostwa tykocińskiego i staje się własnością Rzeczypospolitej; -1659 – hetman Stefan Czarniecki za zasługi oddane w wojnie ze Szwedami otrzymuje starostwo tykocińskie wraz z Białymstokiem na dziedziczną własność. Jego córka – Aleksandra Katarzyna – wnosi starostwo tykocińskie oraz Białystok w wianie Janowi Klemensowi Branickiemu. Białystok jest wówczas wsią liczącą nie więcej niż 40 zabudowań, które stoją wzdłuż trzech dróg, prowadzących z: Choroszczy, Wasilkowa i Suraża;

- lata 90. XVII wieku – na podwalinach zamku obronnego Wiesiołowskich Stefan Mikołaj Branicki (syn Jana Klemensa) buduje swoją nową rezydencję. Autorem projektu jest wybitny architekt Tylman z Ga meren;

- 1692 – Białystok uzyskuje prawa miejskie od króla Jana III Sobieskiego; 1726 – początek przebudowy białostockiego pałacu (architekt: Jan Zygmunt Deybel);

- luty 1749 – prawa magdeburskie nadaje miastu August III Sas;

- wiek XVIII – rozbudowa białostockiej rezydencji przez Jana Klemensa Branickiego – hetmana wielkiego koronnego, pierwszego świeckiego senatora Rzeczypospolitej i kontrkandydata St. A. Poniatowskiego do tronu; ponadto m.in. budowa szpitala, cekhauzu, ratusza, zajazdu, poczty, pałacyku gościnnego oraz klasztoru Sióstr Miłosierdzia. Pałac i otaczajace go tereny ogrodowe zyskują swój ostateczny kształt, dzięki któremu rezydencja Branickich zyskuje sobie miano „Wersalu Polskiego". Dwór Branickich dzięki mecenatowi hetmana i jego małżonki Izabeli staje się znaczącym ośrodkiem kultury. W latach 1750–1771 działa tu teatr dworski, w którym gościnnie występują największe gwiazdy operowe ówczesnych czasów;

- W wyniku III rozbioru Polski (1795) Białystok znalazł się pod zaborem pruskim, a od 1807 roku - w granicach Imperium Rosyjskiego . W związku z rozwojem manufaktur i fabryk (zwłaszcza włókienniczych) na terenie Białegostoku, liczba mieszkańców zaczęła wzrastać . W ostatniej dekadzie XIX wieku duży wpływ na zwiększające się zaludnienie miał rozwój sieci telefonicznej, wodociągowej i komunikacji;

- 1862 – otwarcie linii kolei warszawsko-petersburskiej, dzięki czemu następuje szybki rozwój miasta i jego fabryk włókienniczych; przełom XIX i XX wieku – pierwsze telefony, wodociągi i tramwaje konne, w Białymstoku mieszka około 70 tysięcy ludzi;

- Na początku XX wieku Białystok liczył około 100 000 mieszkańców, z czego 80% stanowili Żydzi;

- luty 1919 – po odzyskaniu niepodległości Białystok zostaje stolicą nowo utworzonego Województwa Białostockiego;

- 1939-1944 – II wojna światowa - represje wobec ludności i zniszczenie 75 proc. białostockiej zabudowy;

- W latach 1941-1943 istniało getto, w którym wymordowano wielu ludzi wyznania mojżeszowego. Spośród ponad 50 000 Żydów, mieszkających przed wojną w Białymstoku, zagładę przeżyło jedynie około tysiąca;

- 27 lipca 1944 – wyzwolenie Białegostoku spod okupacji niemieckiej. Wycofujący się Niemcy i wkraczający Rosjanie zniszczyli zabudowę Białegostoku w 80%. Potencjał przemysłowy miasta spadł o 74%. Przed wojną żyło w mieście ponad 100 tys. ludzi, a w 1946 wraz z przesiedleńcami z Wilna, Nowogródka i Grodna - 57 tys.;

- Białystok zaczął się podnosić ze zniszczeń. Powstały nowe osiedla oraz arterie komunikacyjne, odrestaurowano zabytki, odtworzono przemysł włókienniczy, rozwinął się przemysł spożywczy, budowlany, szklarski, drzewny, metalowy i elektroniczny;

- 1992 - Białystok staje się metropolitalną stolicą arcybiskupią;

- 1 stycznia 1999 – dawne miasto Branickich zostaje stolicą nowo utworzonego Województwa Podlaskiego.

- Współcześnie Białystok jest znaczącym ośrodkiem nauki, kultury i przemysłu. Miasto liczy obecnie ok. 300 tys. mieszkańców.

26 lutego 2025

Kolekcja 57 planów miasta formie składanej mapy z okładką z nazwami ulic

57 planów miasta formie składanej mapy z okładką z nazwami ulic. Typ dzisiejszego planu miasta jako można kupić w sklepie (w tym 2 plany miasta w j. rosyjskim)

1. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Demart +7 2024/2025

2. Białystok, plan miasta, 1:20 000 ExpressMap 2024

3. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Demart +7 2023/2024

4. Białystok, plan miasta, 1:18 000 ATIKART 2022

5. Białystok, plan miasta, 1:20 000 ExpressMap 2020

6. Białystok, plan miasta, 1:18 000 TD Mapy 2020 Wydanie 6

7. Białystok, plan miasta, 1:20 000 ExpressMap/Comfort map 2020

8. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Demart +7 2019

9. Białystok, Белосток, plan miasta, 1:18 000 Белкартография 2019

10. Białystok, plan miasta, 1:18 000 PIĘTKA 2017/2018

11. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Demart +7 2017

12. Białystok, plan miasta, Карта города Белосток UM w Białymstoku 2016(?)

13. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Demart +7 2016

14. Białystok, plan miasta, 1:20 000 ExpressMap 2016

15. Białystok, plan miasta, 1:18 000 ATIKART 2016

16. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Euro Pilot, Polska Press 2016

17. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Euro Pilot, Polska Press 2015

18. Białystok, plan miasta, 1:20 000 ExpressMap/Comfort map 2015

19. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Demart +7 2015

20. Białystok, plan miasta, 1:16 500 Euro Pilot 2015

21. Białystok, plan miasta, 1:18 000 TD Mapy 2013 Wydanie 3

22. Białystok, plan miasta, 1:20 000 ExpressMap 2012

23. Białystok, plan miasta, 1:16 500 DAUNPOL 2011

24. Białystok, plan miasta, 1: 16 500 DAUNPOL/MARCO POLO 2011

25. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Demart +7 2007

26. Białystok, plan miasta, 1:16 500 DAUNPOL, kurier poranny 2006 (wersja ratusz)

27. Białystok, plan miasta, 1:16 500 DAUNPOL, kurier poranny 2006 (wersja kościół farny)

28. Białystok, plan miasta, 1:16 500 DAUNPOL-PILOT 2006

29. Białystok, plan miasta, 1:17 000 COPERNICUS PPWK 2005 Wydanie 3

30. Białystok, plan miasta, 1:17 000 Demart plus 6 2004

31. Białystok, plan miasta, 1:18 000 PIĘTKA 2004

32. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 2003 Wydanie 1

33. Białystok, plan miasta, 1:16 500 DAUNPOL, Falk, Pascal 2003

34. Białystok, plan miasta, brak skali, brak roku, kurier poranny 2001(?)

35. Białystok, plan miasta, 1:18 000 ATIKART 2000 Wydanie 2

36. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1999 Wydanie 9

37. Białystok, plan miasta, 1:18 000 ATIKART 1998/1999 Wydanie 1

38. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1997 Wydanie 8

39. Białystok, plan miasta, 1:20 000 EXPOGRAF 1997(?)

40. Białystok, plan miasta, brak skali, ulice, komunikacja OPGK & EKVARIA 1997(?)

41. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1995 Wydanie 7

42. Plan Białegostoku z terenami przyległymi 1:25 000 W and G 1993

43. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1993 Wydanie 6

44. Białystok, plan miasta, brak skali, ulice, komunikacja WTTPH "EKVARIA" 1991

45. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1991 Wydanie 5

46. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1988 Wydanie 4

47. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1986 Wydanie 3

48. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1984 Wydanie 2

49. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1980 Wydanie 1

50. Białystok a,b,c..., plan centrum, brak skali Krajowa Agencja Wydawnicza - Białystok 1978

51. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1978 Wydanie 2

52. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1975 Wydanie 1

53. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1973 Wydanie 5

54. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1971 Wydanie 4

55. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1969 Wydanie 3

56. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1964 Wydanie 2

57. Białystok, plan miasta, 1:17 000 PPWK 1957 Wydanie 1

Cena zakupów wszystkich planów 691,66 zł + koszty transportu 331,66 zł

24 lutego 2025

Kształtowanie się śródmieścia Białegostoku w okresie powojennym

Kształtowanie się śródmieścia Białegostoku w okresie powojennym, a szczególnie jego centralnej części. Przedstawiam ciekawe, zdjęcia, mapy, rysunki na podstawie pracy "W poszukiwaniu nowego programu przestrzennego Białegostoku - nowe centrum" Michał Chodorowski

Zdjęcie 1) Teren śródmieścia Białegostoku z zaznaczonymi zespołami I) oś historyczna Pałacu Branickich; II) oś poprzeczna i zespół M. Skłodowskiej-Curie; c) osiedle Centrum I; d) obszar ośrodka usługowo handlowego; e) osiedle Centrum II; III) oś dworca.

Zdjęcie 2) Fragment Stanu użytkowania. Oprac.: Zarząd Miejski w Białymstoku, Biuro Planu Zabudowania; podz. 1:10 000, Białystok dn. 30 XI 1938.

Obszar planowanego później „nowego centrum” znajdował się na terenie dzielnicy żydowskiej – Chanajki.

Zdjęcie 3) Fragment zdjęcia lotniczego Luftwaffe, wykonanego we wrześniu 1944 r., w zbiorach National Archives College Park, Waszyngton

Zdjęcie 4) Fragment Szkicu projektu sieci ulicznej śródmieścia Białegostoku, aut. L.T. Dąbrowski, S. Bukowski, skala 1:5000, Białystok, 1946. AP w Białymstoku, nr zesp. 71, sygn. 2687

Zdjęcie 5) Fragment planszy pt.: Główne założenia planu generalnego miasta, Miasto Wojewódzkie Białystok, Program Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego; skala 1:10 000; inż. arch. Stefan Zieliński, Ignacy Tłoczek, Warszawa 1948; w zasobie Departamentu Urbanistyki Urzędu Miejskiego w Białymstoku

Zdjęcie 6) Układ kompozycyjny śródmieścia na podst. Planu syntetycznego, Miasto Wojewódzkie Białystok, Program Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego; skala 1:10 000

Plan przewidywał istotne rozwiązania dla terenu objętego badaniami:

1. Stworzenie zespołu administracyjnego szczebla wojewódzkiego obudowującego przedłużoną oś pałacu o równej odległości od przecinającej ul. Piwnej i zakończonej kontrdominantą –założenie kompozycyjne (obszar 2).

2. Utworzenie prostopadłej do tego założenia obecnej ulicy M. Skłodowskiej – Curie (przedłużenie ówczesnej ul. Piwnej), połączenie poprzez węzeł komunikacyjny przed cerkwią św. Mikołaja (punkt 33), a następnie obecną ulicą Malmeda z ulicą Fabryczną (Śródmieściem Północ) oraz poprzez obecną ul. Podleśną połączenie z główną osią komunikacyjną miasta (obecnie ul. Branickiego) – założenie funkcjonalne (osie B i C).

3. Połączenie nowego dworca kolejowego z nowym centrum administracyjnym i tym samym z przedłużeniem historycznej kompozycji pałacowej (obszary 4 i 2).

4. Wprowadzenie zieleni poprzez wykorzystanie zamkniętych cmentarzy (dwóch żydowskich i prawosławnego) i stworzenie obszaru zielonego na tych terenach oraz poprzez ciągi zieleni połączenie odseparowanych terenów zielonych.

5. Utworzenie wokół Rynku Siennego dzielnicy mieszkaniowej, której ośrodkiem byłby prostokątny plac zlokalizowany na połowie historycznego rynku, a w połowie na cmentarzu ewangelickim.

6. Ulica Lipowa oraz sąsiedztwo Rynku Kościuszki – przeznaczone pod strefę handlowo-usługową (obszar 3).

Zdjęcie 7) Fragment Stanu projektowanego w roku 1960, alternatywa. Plan etapowy m. Białegostoku; skala 1:10 000; Majcher, Krzywiec, 2 XII 1953 r., w zasobie DU UM w Białymstoku.

Zdjęcie 8) Fragment Planszy Podstawowej, Miasto Wojewódzkie Białystok, Program Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego; skala 1:10 000; Majcher, Krzywiec, 1954 r., w zasobie DU UM w Białymstoku

Zdjęcie 9) Fragment Planu Ogólnego - Rys. 5 Perspektywa, H. Majcher, W. Gudelis, W. Kurdybelski, W. Peter, H. Ficałowicz, Miejski zarząd architektoniczno-budowlany, pracownia urbanistyczna, Białystok, 07.1958 r. W zasobie DU UM w Białymstoku.

Zdjęcie 10) Plansza przedstawiająca założenie ośrodka usługowo handlowego i administracyjnego między Parkiem Centralnym a obecną ul. Legionową. W zasobie DU UM w Białymstoku.

Zdjęcie 11. I nagroda, autorzy: arch. Jan Krug (SARP Kraków); arch. art. rzeźbarz Andrzej Getter (SARP Katowice), dokumentacja prac konkursowych; w zasobie DU UM w Białymstoku

W 1971 roku prawdopodobnie w związku z przygotowaniami do opracowania nowego planu ogólnego (zatwierdzonego w 1974 r.), rozpisano nowy konkurs Stowarzyszenia Architektów Polskich - SARP na opracowanie centrum Białegostoku.

Zaprezentowane materiały planistyczne ukazują starania urbanistów w kształtowaniu obszaru nowego centrum Białegostoku.

Jeżeli chcesz więcej poczytać o tej pracy dostępna jest pod tym adresem:

https://bibliotekanauki.pl/articles/398617

Inne dostępne mapy z Internetu na moim blogu:

Miasto Białystok w Polsce Model 3D

Mapa osiedli i modele strukturalne w Białymstoku

Zmiany granic miasta Białegostoku na przestrzeni lat