Kształtowanie się śródmieścia Białegostoku w okresie powojennym, a szczególnie jego centralnej części. Przedstawiam ciekawe, zdjęcia, mapy, rysunki na podstawie pracy "W poszukiwaniu nowego programu przestrzennego
Białegostoku - nowe centrum" Michał Chodorowski
Zdjęcie 1) Teren śródmieścia Białegostoku z zaznaczonymi zespołami I) oś historyczna Pałacu Branickich; II) oś poprzeczna i zespół M. Skłodowskiej-Curie; c) osiedle Centrum I; d) obszar ośrodka usługowo handlowego; e) osiedle Centrum II; III) oś dworca.
Zdjęcie 2) Fragment Stanu użytkowania. Oprac.: Zarząd Miejski w Białymstoku, Biuro Planu Zabudowania; podz. 1:10 000, Białystok
dn. 30 XI 1938.
Obszar planowanego później „nowego centrum” znajdował się na terenie dzielnicy żydowskiej –
Chanajki.
Zdjęcie 3) Fragment zdjęcia lotniczego Luftwaffe, wykonanego we wrześniu 1944 r., w zbiorach National Archives College Park,
Waszyngton
Zdjęcie 4) Fragment Szkicu
projektu sieci ulicznej
śródmieścia
Białegostoku, aut. L.T.
Dąbrowski, S. Bukowski,
skala 1:5000, Białystok,
1946. AP w Białymstoku,
nr zesp. 71, sygn. 2687
Zdjęcie 5) Fragment
planszy pt.: Główne
założenia planu generalnego miasta, Miasto
Wojewódzkie Białystok,
Program Ogólnego Planu Zagospodarowania
Przestrzennego; skala
1:10 000; inż. arch. Stefan Zieliński, Ignacy Tłoczek, Warszawa 1948;
w zasobie Departamentu
Urbanistyki Urzędu Miejskiego w Białymstoku
Zdjęcie 6) Układ kompozycyjny śródmieścia na podst. Planu syntetycznego, Miasto Wojewódzkie Białystok, Program Ogólnego Planu
Zagospodarowania Przestrzennego; skala 1:10 000
Plan przewidywał istotne rozwiązania dla terenu
objętego badaniami:
1. Stworzenie zespołu administracyjnego szczebla
wojewódzkiego obudowującego przedłużoną
oś pałacu o równej odległości od przecinającej
ul. Piwnej i zakończonej kontrdominantą –założenie kompozycyjne (obszar 2).
2. Utworzenie prostopadłej do tego założenia
obecnej ulicy M. Skłodowskiej – Curie (przedłużenie ówczesnej ul. Piwnej), połączenie poprzez węzeł komunikacyjny przed cerkwią św.
Mikołaja (punkt 33), a następnie obecną
ulicą Malmeda z ulicą Fabryczną (Śródmieściem
Północ) oraz poprzez obecną ul. Podleśną połączenie z główną osią komunikacyjną miasta
(obecnie ul. Branickiego) – założenie funkcjonalne (osie B i C).
3. Połączenie nowego dworca kolejowego z nowym centrum administracyjnym i tym samym
z przedłużeniem historycznej kompozycji pałacowej (obszary 4 i 2).
4. Wprowadzenie zieleni poprzez wykorzystanie
zamkniętych cmentarzy (dwóch żydowskich
i prawosławnego) i stworzenie obszaru zielonego na tych terenach oraz poprzez ciągi zieleni połączenie odseparowanych terenów zielonych.
5. Utworzenie wokół Rynku Siennego dzielnicy
mieszkaniowej, której ośrodkiem byłby prostokątny plac zlokalizowany na połowie historycznego rynku, a w połowie na cmentarzu ewangelickim.
6. Ulica Lipowa oraz sąsiedztwo Rynku Kościuszki
– przeznaczone pod strefę handlowo-usługową
(obszar 3).
Zdjęcie 7) Fragment Stanu
projektowanego w roku
1960, alternatywa. Plan
etapowy m. Białegostoku; skala 1:10 000;
Majcher, Krzywiec, 2 XII
1953 r., w zasobie DU
UM w Białymstoku.
Zdjęcie 8) Fragment Planszy Podstawowej, Miasto Wojewódzkie Białystok, Program Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego;
skala 1:10 000; Majcher, Krzywiec, 1954 r., w zasobie DU UM w Białymstoku
Zdjęcie 9) Fragment Planu Ogólnego - Rys. 5 Perspektywa, H. Majcher, W. Gudelis, W. Kurdybelski, W. Peter, H. Ficałowicz, Miejski zarząd architektoniczno-budowlany, pracownia urbanistyczna, Białystok, 07.1958 r. W zasobie DU UM w Białymstoku.
Zdjęcie 10) Plansza przedstawiająca założenie ośrodka usługowo handlowego i administracyjnego między Parkiem Centralnym
a obecną ul. Legionową. W zasobie DU UM w Białymstoku.
